Amerikaanse gevangenissen: een werkbezoek

40 Flares 40 Flares ×

Bijna iedere week op tv en razend populair; series over het leven achter de tralies. We kennen allemaal Buch in de Bajes en de series Gevangen en Gevaarlijk en Lockdown. Deze series laten een kijk achter de schermen zien van het leven in een gevangenis. Maar gaat het er allemaal wel echt zo aan toe en is er een verschil tussen de Nederlandse en de Amerikaanse gevangenissen? Om die vraag te beantwoorden reisde gastschrijver Hennie Snoeren in 2005 af naar de USA voor een onderzoek. Dit is haar verhaal.

In die tijd was ik in een medische managementfunctie werkzaam in een justitiële inrichting in Nederland. Gevoed door de beelden op tv werd ik nieuwsgierig naar de dagelijkse gang van zaken en ook de medische zorg in Amerika. Ik bezocht twee penitiaire inrichtingen in Minnesota. Oak Park Heights in Stillwater is een maximaal beveiligde inrichting voor mannen. Minnesota Correctional Facility, in het plaatsje Red Wing bij de grens met de staat Wisconsin, is een laag beveiligde inrichting voor jongens t/m 18 jaar.

Amerikaanse gevangenissen: een werkbezoek

Amerikaanse gevangenissenHet was even uitzoeken hoe ik dit voor elkaar kon krijgen. Via de Nederlandse ambassade in Washington en het Nederlandse consulaat in Minneapolis kwam ik in contact met mijn Amerikaanse collega van ‘correctional facilities’ in Minnesota. Zij stelde voor om bij een jeugdinrichting en bij de zwaar beveiligde inrichting te gaan kijken. Bij deze laatste is het justitiële ziekenhuis gehuisvest. Nadat alle papieren en toestemmingen geregeld waren, begon ik aan mijn reis. Natuurlijk – alsof het zo moest zijn – werd ik op Schiphol uit de rij gepikt voor controle. Met een koffer vol met in Delfts blauwe potten verpakte stroopwafels en folders over justitieel Nederland had ik wel één en ander uit te leggen. Uiteindelijk mocht ik dan toch afreizen.

IM000258.JPGOp de dag van mijn bezoek werd ik vriendelijke ontvangen op het hoofdkantoor. En na koffie, met uiteraard de beroemde Nederlandse stroopwafel, ging ik mee naar Oak Park Heights. Dit is één van de zwaarst beveiligde gevangenissen in de VS voor mannen. Ze noemen dit een level 5 facility. Wie hier zit wordt beschouwd als een ‘extreme risk to the public’. Het is haast niet voor te stellen maar hier zitten de extreme massamoordenaars, serieverkrachters, et cetera.

IM000256.JPGDe inrichting is in een zogenaamd kuilgebouw, met alleen aan de binnenzijde ramen. Als je aan komt rijden, heb je nauwelijks in de gaten wat hier nog allemaal onder de grond zit. Binnen bevinden zich negen afzonderlijke complexen, onderling alleen bereikbaar via gepantserde sluizen en liften. Om van A naar B te komen moet je lange afstanden lopen en iedere sluis wordt bewaakt door bewakers met, inderdaad, pet, Ray-Ban bril en ringbaardje. Een pak melk lenen bij de buren is er niet bij en de strakke regie tussen de complexen onderling maakt dat deze totaal zelfstandig functioneren.

Niet een plek waar je als buitenstaander even binnen wandelt.

Levenslang is levenslang

IM000251.JPGIn de VS is levenslang vaak echt levenslang. Dat betekent dat gedetineerden ouder worden en soms ook hulpbehoevender. Bij een bepaalde ouderdom of lichamelijke zorgbehoeftigheid kun je in Nederland ‘detentie ongeschikt’ verklaard worden, maar in deze gevangenis is oud, ziek en afhankelijk geen reden om vrij te komen. Dit heeft tot gevolg dat er vergrijzing plaatsvindt. Het is dan ook niet vreemd als je daar veel oude mannen ziet die dement en ziek zijn. De cellen zijn hier niet geschikt voor en het detentiepersoneel is er niet voor opgeleid. Ze vertelden mij dat dit een groot probleem aan het worden is en er plannen zijn om detentie-verpleeghuizen te gaan bouwen.

Oud, ziek en afhankelijk: geen reden om vrij te komen

Amerika kent vele verschillende etnische groepen met een eigen taal en eigen gewoontes, tradities en opvattingen, zoals Mexicanen, Indianen en Afro-Americans. Deze groepen zijn hier ook vertegenwoordigd en ze gaan niet altijd vreedzaam met elkaar om. De inrichting faciliteert bepaalde tradities, zoals zweethutten voor indianen, maar houdt de groepen zoveel mogelijk gescheiden van elkaar. Ook binnen de muren van deze gevangenis gaan bende-oorlogen gewoon door.

Naast een rondleiding op een ‘gewone’ afdeling, de medische dienst en de psychiatrische afdeling, mocht ik een kijkje nemen op de isolatie-unit. Hier zitten de heren die ernstig groepsongeschikt zijn of een tijdelijke time-out nodig hebben. Sommigen zitten hier levenslang, anderen tijdelijk. In kleine plexiglazen cellen met sluizen ervoor, zonder enige privacy, zitten zij 23 uur per dag opgesloten. Slechts één uur mag de cel verlaten worden om te ‘luchten’ en te ‘recreëren’, zoals dat heet. Dit gebeurt één voor één, want deze gedetineerden mogen niet in contact komen met elkaar. Geboeid aan handen en voeten, voorzien van een stoot en spuugmasker (à la Hannibal Lector) worden zij door twee bewakers naar een kleine ruimte begeleid, waar ze een uur verblijven. Tijdens deze transfers wordt er niet gesproken, tenzij functioneel. De gedetineerde mag niets opvangen van een gesprek tussen de twee bewakers; veiligheidsredenen. Het was erg indrukwekkend. Enerzijds snap ik het reglement. Je komt hier echt niet omdat je een keer boe hebt gezegd, maar anderzijds was er niks humaans meer te ontdekken op deze afdeling. Je zou er maar heel je leven zitten…

Medische zorg

In Oak Park Heights mag niemand naar buiten voor een medische behandeling. Op medisch gebied vindt alles plaats binnen deze inrichting, van pleisters plakken tot operaties, allemaal heel professioneel geoutilleerd. Er zijn complete operatie-, dialyse- en tandartskamers en er werkt een groot medisch team met verschillende disciplines. Binnen het medisch team is er altijd een personeelstekort. Deze werkomgeving is niet echt een plek waar iedere verpleegkundige zich thuis voelt. Uit ervaring weet ik dat het soms moeilijk is om medische zorg te verlenen aan deze aparte doelgroep. Naast een eigen ziekenhuis heeft Oak Parks ook een speciale afdeling voor gedetineerden met psychiatrische aandoeningen. Het is duidelijk dat de medische dienst hier uitstekend is en er ruime budgetten voor zijn.

IM000262.JPGZo ook die in Red Wing, in de justitiële jeugdinrichting voor jongens tot en met 18 jaar. Hier tref ik een oud monumentaal gebouw aan met grote zalen, op een groot terrein midden in de prachtige natuur. De jongeren verblijven in barakken op dit terrein en stromen door in fases naarmate zij goed gedrag vertonen. De medische zorg is hier wat luxer. Er is duidelijk meer geld beschikbaar voor ruimtes, materiaal, apparatuur en personele bezetting, maar de kwaliteit is vergelijkbaar. Ten aanzien van drugsbestrijding is het er wel heel rechtlijnig en op beheersing gericht. Gemengde groepen zijn uit den boze en het behandelprogramma voor jongeren is heel breed en gebaseerd op hun delict. Zedendelinquenten zijn bijvoorbeeld verplicht om therapie te volgen en hebben geregeld groepsgesprekken waarbij ze heel diep moeten gaan. Ook positief: de ruimte voor de jeugd. Letterlijk omdat het terrein en de gebouwen erg groot zijn, en figuurlijk omdat het contact tussen de jeugd en de begeleiding goed verloopt. Er heerst een hoog pedagogisch klimaat waar heropvoeding en terugplaatsing in de maatschappij als erg belangrijk wordt ervaren, net als bij ons in Nederland.

IM000261.JPGEr zijn ook verschillen. In de staat Minnesota zitten ongeveer net zoveel mensen in detentie als in heel Nederland. Op zo’n grote staat is dat dus best laag. Dit heeft ermee te maken dat in deze staat meer huisarrest en taakstraffen worden uitgedeeld. Een voorbeeld van een taakstraf is het schoonhouden van de straten. De ‘community service’ zoals dat heet, schroomt niet om via de publieke schandpaal de taakstraf kracht bij te zetten.

Binnen deze twee inrichtingen hebben de gedetineerden allemaal een fel oranje detentiepak aan. De reden is betrekkelijk basaal: om ontsnappen moeilijk te maken. In het oranje val je nu eenmaal erg op buiten de poorten van de gevangenis. In Nederland, vooral in jeugdinstellingen, is dit jaren geleden afgeschaft en mag men eigen kleding aan.

IM000263.JPGIn de VS denkt men over meer zaken basaal. Drugs is absoluut verboden. Iedere gedetineerde kickt binnen detentie verplicht af van alle verslavingen. In Nederland kent men ‘medische ondersteuning’, zoals bij een drugsverslaving, in de vorm van methadon.

Voor zover ik weet zijn er geen gemengde instellingen (man/vrouw binnen dezelfde inrichting) in de VS, terwijl Nederland wel enkele gemengde instellingen kent, onder andere bij jeugd.

Een ander aspect is de locatie van een gevangenis. In tegenstelling tot in Nederland, liggen de meeste gevangenissen in de VS ver van bewoonde gebieden en zijn ze erg ruim van opzet. Hier in Nederland staan gevangenissen soms midden in een stadscentrum en worden cellen gedeeld. Toen ik deze verschillen vertelde aan mijn overzeese collega’s, vielen ze haast van hun stoel en keken ze mij met grote ogen van ongeloof aan.

Tot slot

IM000260.JPGHet was voor mij een prachtige ervaring om zelf te zien en te beleven hoe het nou is in zo’n gevangenis. De hardheid is echt, en wat je op de tv ziet, is echt. Iedere staat heeft zijn eigen regels en manieren als het gaat om detentie. Minnesota is landelijk gezien behoorlijk liberaal als je het vergelijkt met bijvoorbeeld zuidelijke staten; in het noorden vindt men het zuidelijke detentiebeleid inhumaan. De discussie over hoe humaan je moet zijn naar (zware) criminelen is al eeuwen oud en woedt altijd nog voort; we zitten allemaal wel eens op de stoel van advocaat en rechter. Er zijn verschillen, of je het er mee eens bent of niet. In Nederland denkt men over bepaalde zaken nu eenmaal anders…


HennieHennie Snoeren (1967) is gespecialiseerd verpleegkundige, trainer en coach binnen een ggz-instelling. “Als kind vond ik alles uit Amerika al geweldig, vooral de sprookjessfeer van Disney. Ik ben nu 14 keer in de VS geweest, in alle windstreken. Orlando en de pretparken zijn inmiddels ook mijn specialisme! Florida is misschien niet de mooiste staat, maar wel gegarandeerd fun. Als het even kan staat hier ieder jaar de koffer open met bestemming USA. Meedoen met de massa, of juist plekjes die niet zo bekend zijn, op avontuur!”

Author: Gastschrijver

Share This Post On

1 Comment

  1. Een geweldig stuk ,van een professionele inkijk in de organisatie,heel speciaal dat je dat voor elkaar krijgt .Je kunt je afvragen wat is menselijk of nog redelijk ,levenslang in een hok ,afwogen naar de misdaad die gepleegd is,moeilijke zaak .

    Post a Reply

Submit a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

40 Flares Twitter 2 Facebook 38 Email -- 40 Flares ×