Arthur Ashe: Afro-Amerikaanse tennispionier

0 Flares 0 Flares ×

In een land waar rassenproblematiek op dat moment voor behoorlijk wat turbulentie zorgde, schreef Arthur Ashe geschiedenis. In 1968 won hij tot ieders verrassing de US Open en dat maakte hem tot de eerste donkere tennisspeler ooit die een Grandslam won.  Het bleek de opmars naar vele baanbrekende successen van de Afro-Amerikaan, die veel te vroeg kwam te overlijden.

The most notable achievement made in the sport by a Negro male athlete,’ schreef The New York Times na de zege van Ashe op 9 september 1968. Vertaald: de meest opmerkelijke prestatie in de sport van een negroïde mannelijke atleet. Aan die zin is weinig gelogen. De 88e editie van de US Open was om te beginnen de eerste in de zogeheten ‘open era’, waarbij amateurs en profs zich allebei konden opgeven voor deelname. Voor die tijd speelden de groepen in gescheiden competities. De term wordt ook wel gebruikt om het begin van het internationale proftennis, zoals we dat tegenwoordig kennen, aan te duiden.

Finale tegen een Nederlander

Arthur Ashe in actie tijdens de finale van 1968 Op die historische septemberdag rekende Ashe in de finale af met de Nederlander Tom Okker in een enerverende vijfsetter: 14-12, 5-7, 6-3, 3-6, 6-3. Twee uur en veertig minuten was er nodig om tot een winnaar te komen in het Forest Hills Stadium in Queens, één van de vijf stadsdelen in New York. Naar zijn geldprijs van 14.000 dollar kon de toen 25-jarige Ashe fluiten. Vanwege zijn amateurstatus kreeg hij slechts een onkostenvergoeding van 280 dollar: 20 dollar per dag voor het twee weken durende evenement. Okker ging met de centen aan de haal.

Gloriejaren Arthur Ashe

Na zijn Grandslamtitel ging Ashe verder met winnen en prijzen pakken, wat uiteindelijk resulteerde in zijn nummer één-positie op de wereldranglijst. Iets waar een donkere tennisser ook nog nooit in was geslaagd. In 1970 veroverde hij de Australian Open en nog in hetzelfde jaar probeerde hij een visum te regelen om deel te nemen aan de kampioenschappen van Zuid-Afrika. Toegang tot het land werd hem ontzegd, maar drie jaar later lukte het Ashe alsnog om als eerste donkere atleet te spelen in het land van de apartheid. In 1975 volgde een nieuw sportief hoogtepunt: de eindoverwinning op het heilige gras van Wimbledon, na winst op favoriet en titelverdediger Jimmy Connors. Met het Davis Cup-team was hij eveneens zeer succesvol.

Achtergrond

Dat Ashe, van 10 juli 1943, ooit een keer in aanraking zou komen met tennis was geen heel grote verrassing. Hij groeide op in Richmond (Virginia), niet ver van Brookfield, een groot stadspark voor Afro-Amerikanen waar zijn vader conciërge was. Maar veel belangrijker voor de jonge Arthur: er waren tennisbanen te vinden. Op zijn zevende – niet lang nadat zijn moeder was overleden aan de complicaties van een operatie – sloeg Ashe voor het eerst tegen een bal. In 1950 ontmoette hij Ronald Charity, één van de beste zwarte tennisspelers op dat moment en parttime tenniscoach. Die bracht hem in 1953 in contact met Dr. Walter Johnson, de man die gedurende de rest van zijn carrière zou fungeren als zijn coach en mentor.

Beurs
Arthur Ashe met zijn Wimbledon-beker

Door de segregatie in Richmond en omgeving was het voor Ashe lastig om tijdens het schooljaar deel te nemen aan toernooien die hem echt op de proef stelden en beter maakten. Zwarte Amerikanen mochten zich niet aanmelden bij tennisverenigingen. Zijn laatste jaar high school bracht hij daarom door in St. Louis (Missouri), waar hij verbleef bij een vriend van Johnson en ondertussen betere tegenstanders trof. Zijn schoolprestaties hadden niet te leiden onder zijn beginnende topsportloopbaan: Ashe was een uitmuntende leerling en fanatiek lezer.

Hij behaalde zijn diploma, met het hoogste gemiddelde cijfer uit zijn klas. Het leverde hem een beurs op voor de University of California, Los Angeles (UCLA), befaamd om zijn tennisteam. Daar studeerde Ashe af in 1966, met een graad in Bedrijfskunde. Ook leidde hij het universiteitsteam naar het kampioenschap in de NCAA: de National Collegiate Athletic Association, het orgaan dat sportcompetities organiseert voor colleges en universiteiten in Amerika. Vaak van behoorlijk niveau.

Brief van King

Wat daarna gebeurde is dus bekend. Ashe verbaasde de wereld met zijn unieke prestatie in het roemruchte jaar 1968; een tijd waarin de raciale ongelijkheid hoogtij vierde in diverse delen van Amerika. Nog maar een paar maanden eerder werd burgerrechtenactivist Martin Luther King vermoord, de man die hem in februari van dat jaar nog een persoonlijke brief had gestuurd. Ashe – die toen een militaire opleiding volgde bij West Point (hij schopte het tot 2e luitenant)  moest zijn grote moment van glorie op dat moment nog gaan beleven. Toch had hij al het nodige betekend voor de Afro-Amerikaanse gemeenschap, onder meer met zijn uitverkiezing in 1963 voor het Davis Cup-team. Zo kwam hij als eerste donkere speler voor de nationale ploeg uit. King wilde hem bedanken voor zijn prestaties en rol als boegbeeld en stuurde aan op een ontmoeting die er uiteindelijk nooit zou komen.

Begin van het einde

In 1979 kreeg Ashe een hartaanval toen hij een tennisclinic gaf in New York en dat luidde het begin van het einde in. Na een operatie besloot hij in 1980 een punt te zetten achter zijn professionele tennisloopbaan. Maar daarmee eindigde de fysieke malaise bepaald niet. Na een nieuwe hartoperatie in 1983 raakte Ashe besmet met het HIV-virus bij een bloedtransfusie. In overleg met zijn vrouw – fotografe Jeanne Moutoussamy, hiermee was hij in 1977 getrouwd – besloot hij dit niet aan de buitenwereld mede te delen. In 1992 werd hij daar min of meer toe gedwongen toen een krant hierover een verhaal wilde gaan publiceren. Ashe besloot daarop zelf maar een verklaring af te leggen en de pers zo de loef af te steken.

Laatste levensfase
Eerbetoon aan Arthur Ashe

Zo volhardend als Arthur Ashe was als sportman en activist, zo volhardend was hij ook in zijn laatste levensfase. Hij weigerde zich neer te leggen bij de ziekte en greep de mogelijkheid aan om het taboe onder de aandacht te brengen. Hij richtte de Arthur Ashe Foundation for Defeat of AIDS op, een stichting die geld inzamelt voor het behandelen, genezen en voorkomen van de ziekte.

“I do not like being the personification of a problem, much less a problem involving a killer disease, but I know I must seize these opportunities to spread the word,” schreef hij in zijn memoires. En: “Despair is a state of mind, to which I refuse to surrender.”

Op 6 februari 1993 kwam er een einde aan het bewogen leven van Ashe, dan pas 49 jaar jong. Een longontsteking – een veel voorkomende complicatie van aids – werd hem fataal. Bijna 6000 mensen woonden zijn begrafenis bij in Richmond, waaronder de toenmalige burgemeester van New York en gouverneur van Virginia. Hij liet naast zijn echtgenote ook een dochter achter: Camera.

Nalatenschap

Arthur Ashe mag dan niet meer onder ons zijn, zijn naam zal nooit worden vergeten. Arthur Ashe schreef boeken, waaronder de driedelige serie: A Hard Road To Glory – A History Of The African American Athlete. Vele fondsen en stichtingen zijn naar hem vernoemd en in Richmond staat er een standbeeld van hem op Monument Avenue. Maar bovenal is er sinds 1997 het Arthur Ashe Stadium, het hoofddecor van de US Open in Flushing Meadows Park.

Het is de plek waar al zoveel mooie tennisverhalen zijn geschreven en waar nog vele heroïsche wedstrijden zullen volgen. Op maandag 8 september aanstaande wordt er opnieuw een klein beetje geschiedenis geschreven als de mannen hun finale afwerken, 46 jaar na dato. En of er nou een donkere tennisspeler zegeviert of niet; Ashe kijkt ongetwijfeld mee.

Ter afsluiting een citaat waar Ashe regelmatig hoop uit putte, prominent in beeld op zijn website.

“Regardless of how you feel inside, always try to look like a winner. Even if you’re behind, a sustained look of control and confidence can give you a mental edge that results in victory.”

Meer lezen over sporthelden in Amerika op USA365.nl?

Amerikaanse tennisgrootheden Nederlandse sporthelden in VS: een top 10 Indy 500: de belangrijkste autorace van het jaar

Author: Mike Boeschoten

Share This Post On

2 Comments

  1. Groot kampioen en veel te jong overleden.

    Post a Reply

Trackbacks/Pingbacks

  1. Nederlandse sporthelden in Amerika: een top 10 - […] sportgekte Indy 500 Arthur Ashe: Afro-Amerikaanse tennispionier Amerikaanse voetballers in Nederland Stadions WK 1994 Amerikaanse tennishelden Exclusief interview […]

Submit a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

0 Flares Twitter 0 Facebook 0 Email -- 0 Flares ×