Charles Groenhuijsen vrolijk verbaasd over VS

67 Flares 67 Flares ×

Charles Groenhuijsen (61) zwaaide negen jaar geleden af als Amerika-correspondent van de NOS. Na die tijd lieten de Verenigde Staten (‘mijn tweede vaderland’) hem nooit meer los. In ‘Oh, Oh, Amerika’ schrijft Groenhuijsen onder andere over infrastructuur, ideologie, Obamacare, wapenbezit, Hillary Clinton en een veranderend Amerika. USA365.nl sprak met hem. “Het conglomeraat dat allemaal is gericht op rechts beleid is uitgeregeerd.”
fb

Boek winnen? Volg ons op Facebook!

Charles Groenhuijsen vrolijk verbaasd over VS

Oh, Oh, AmerikaOver Amerika kan Groenhuijsen zich ‘vrolijk verbazen’. Hij schrijft het in de inleidende beschietingen van zijn boek ‘Oh, Oh, Amerika’, de opvolger van de bestseller ‘Amerikanen zijn niet gek’ uit 2005. “Als Nederlanders zich verbazen, zijn ze vaak sikkeneurig,” legt Groenhuijsen uit. “Als je naar het sociale aspect in Amerika kijkt, dan is dat tamelijk verbijsterend. Maar ik verbaas me vooral positief over de tomeloze energie, de nieuwe businessmodellen. Bol.com is in feite Amazon, Marktplaats is Ebay en de elektrische auto komt niet uit Nederland, maar uit Californië. Kijkend naar dat soort zaken is Amerika verder, sneller en creatiever. Daarom houd ik van dat land.”

Schaduwzijden

Groenhuijsen heeft ook oog voor de schaduwzijden. Zoals de verwaarloosde infrastructuur. Door diepe, ideologische meningsverschillen tussen Democraten en Republikeinen komt daar maar geen geld voor vrij. “Ik zat laatst in de trein van Washington DC naar New York. Man, dat is me toch een zooi, niet te geloven. Ik dacht: ze zullen Penn Station in New York toch wel hebben verbouwd, maar wat een ouwe bende. Kort daarop vloog ik vanaf Newark (vliegveld bij New York, red.) naar Europa. Als je ziet hoe dat eruit ziet, zou je bij de ingang Prozac willen uitdelen. Dan schaam ik me met pretenties. Maar zodra je er iets aan wilt veranderen via een actieve overheid, ben je in veel ogen meteen een staatssocialist.”

Als je ziet hoe vliegveld Newark eruit ziet, zou je bij de ingang Prozac willen uitdelen

Positieve blik

Toch kijkt Groenhuijsen met een overwegend positieve blik naar Amerika. Daarvoor woont en werkt hij er al te lang en bleef hij er wonen, nadat zijn correspondentschap in 2006 op zijn einde liep. Groenhuijsen keek al met optimistische ogen naar Amerika in ‘Amerikanen zijn niet gek’, waarin hij ‘nijver tegen de anti-Amerikaanse stroom in roeide’. Nu doet hij dat weer, in ‘Oh, Oh, Amerika’. De cover maakt direct duidelijk waar het boek over gaat: het land dat Obama achterlaat, over billionairs en bedelaars, campagnes en coffeeshops, Hillary en homohaat, schaliegas en seks. Waarom wilde Groenhuijsen dit boek eigenlijk schrijven?

Structureel anders

Barack Obama zorgde voor de invoering van Obamacare“De belangrijkste reden is dat ik vaststelde dat in vergelijking met 2005 Amerika heel erg is veranderd en nog steeds aan het veranderen is. Structureel anders, dat heeft met demografie te maken. Ideologie wordt steeds minder belangrijk, zie bijvoorbeeld het legaliseren van het homohuwelijk en marihuanagebruik. Maar ook de invoering Obamacare.” Toch blijven de Republikeinen zich met hand en tand verzetten tegen de gezondheidswet van de huidige president. “Ze kunnen niet meer terug, hebben totaal ingegraven. Ondertussen is een groot deel van Amerika heel blij met Obamacare. Een columnist van de New York Times schreef: het is niet gelukt Obamacare te laten mislukken.”

Millennials

Groenhuijsen wijdt in zijn boek een hoofdstuk aan millennials, de jonge generatie die is geboren tussen 1980 en 2000. “Zij denken over een aantal punten totaal anders. Neem godsdienst, de kerken lopen leeg. Zelfs millennials die zeggen dat ze Republikeins zijn, hebben veel minder conservatieve gedachten dan oudere Republikeinen.” Groenhuijsen sluit niet uit dat het transformerende presidentschap van Barack Obama over vijfentwintig jaar als een historische scheidslijn wordt gezien. “Obama is de president die Amerika van de 20ste naar 21ste eeuw heeft gebracht. Er wordt nu ook gesproken over de verhoging van het minimumloon, het uitbetalen van overuren en een vorm van betaald zwangerschapsverlof.”

Obama is de president die Amerika van de 20ste naar 21ste eeuw heeft gebracht

Nieuwe boodschap

De Republikeinen moeten daarentegen op zoek naar een nieuwe boodschap, zo betoogt Groenhuijsen. Hun agenda is nog te veel die van de jaren ‘70 en ‘80. “Veel van hun onderwerpen zijn verdwenen, opgelost of niet meer relevant. Over de hervorming van het immigratiesysteem kun je nog van menig verschillen.” De ontwikkeling die Groenhuijsen nog het meest verrast, is de steeds beperkter wordende rol van het geloof. “In 2006 schreef ik: God speelt een thuiswedstrijd in Amerika. Een overgroot deel is godsdienstig en nog steeds gelovig. Maar de snelheid waarmee minder mensen geloven, verrast me. Het lijkt me logisch, gezien de jonge generatie, die wel spiritueel is en nadenkt over het doel binnen het leven, maar daar geen geloof aan hangt. En die vindt dat mensen zelf mogen bepalen met wie ze naar bed gaan. Het is de totale tegenstelling: een deel van Amerika wil een kleine of helemaal geen overheid en vervolgens willen ze bij mij onder de lakens kijken met wie ik het bed deel of controleren of ik in de huiskamer marihuana rook.”

De snelheid waarmee minder mensen geloven, verbaasd me

Wapenbezit

Hetzelfde geldt rond de discussie over wapenbezit, ook na de schietpartij in een kerk in Charleston, South Carolina. Groenhuijsen: “Als je kijkt naar de enkele staat die de afgelopen vijftien jaar strengere wapenwetten doorvoerde, vooral als het gaat om registratie en het tegenhouden van verkoop, zie je een drastische daling van het aantal moorden. Daarbij keken de onderzoekers heel exclusief naar moorden met vuurwapens. Dat vergeleken ze met staten waar de wapenwetten zijn versoepeld. Dan blijkt zonneklaar dat het leidt tot een flink aantal minder moorden. Landelijk komt dat er alleen niet door, omdat je dan een campagne krijgt dat de overheid dreigt vuurwapens af te nemen. Dat is totale onzin.”

Zorgwekkend

Dat neemt niet weg dat Amerika nog steeds met flinke problemen kampt. Armoede onder de blanke en zwarte bevolking, de eerder genoemde infrastructurele achterstand, wapenbezit, het sterk gepolariseerde, politieke klimaat. Groenhuijsen noemt het ‘zeer zorgwekkend’. “Als ik me over één ding boos maak, is het ongelijkheid. Dat neemt bizarre vormen aan. Dan hoef je geen radicale SP’er zijn om te zeggen: dit gaat te ver. Het is niet rechtvaardig, het klopt gewoon niet. Het zuigt de energie uit zo’n samenleving. Als je alleen maar mensen hebt die fulltime bezig zijn met overleven, dan krijg je geen leuke samenleving. Als mensen gebrek hebben, gaan ze nóg harder werken om brood op de plank te krijgen. Er is geen tijd om goed voor hun gezin te zorgen.”

Als je alleen mensen hebt die fulltime bezig zijn met overleven, dan krijg je geen leuke samenleving

Innovatie

Mark ZuckerbergGroenhuijsen bepleit daarom voor meer ruimte voor innovatie. “Er blijft voor die mensen geen tijd over om Bill Gates te worden of een Mark Zuckerberg (foto) van Facebook. Ik wil niet zeggen dat je rond je twintigste een zorgeloos bestaan moet hebben, maar wel een bestaan waar je tijd en energie overhoudt om aan je droom te werken. Als je van zeven uur ’s ochtends tot elf uur ’s avonds hamburgers staat te bakken bij de McDonald’s, voor 7 dollar 25 per uur, gebeurt het niet. Als je mensen in die exclusieve survivalmodus duwt, dan sleur je de energie eruit. Stel je nou eens voor dat we geen Gates, Zuckerberg of Steve Jobs zouden hebben gehad. Dan had de wereld er nu fundamenteel anders uitgezien.”

Je moet rond je twintigste een bestaan hebben waar je tijd en energie overhoudt om aan je droom te werken

Compromissen

Gevecht voor Gay Marriage in AmerikaDoor het sterk gepolariseerde, politieke klimaat zijn compromissen tussen Democraten en Republikeinen vrijwel onmogelijk. Groenhuijsen denkt dat de Republikeinen hun koers pas verleggen als ze structureel verkiezingen verliezen. “En ook op het moment dat ze steeds minder populair worden bij jongeren en minderheden. Er was laatst een peiling met de vraag: ben je conservatief of progressief? Voor het eerst komen die lijnen bij elkaar, terwijl eerder veel meer Amerikanen zeiden dat ze conservatief zijn. Progressieven winnen alleen maar. Die trend zien we ook bij het homohuwelijk en de legalisatie van marihuana. Er komt een nieuwe coalitie op. Het conglomeraat dat allemaal is gericht op rechts beleid is uitgeregeerd. Echte rijke Amerikanen binnen de industrieën zeggen nu ook: we moeten het echt anders doen en naar een fundamenteel nieuw Amerika. Zij zeggen: de mensen pikken het niet meer. Straks komen ze met hooivorken achter ons aan.”

Progressieven winnen alleen maar. Die trend zien we ook bij het homohuwelijk en de legalisatie van marihuana

Veranderingstournee

Amerika verandert. Voor een deel ten goede, vindt Groenhuijsen. “Het interessante er aan is dat het niet is stoppen.” De Verenigde Staten zijn fundamenteel op veranderingstournee. “Onder een Republikeinse president zouden sommige dingen de afgelopen jaren echt anders zijn gegaan. Het corrigerende vermogen zit alleen niet meer bij het Congres, maar bij de bevolking dat via referenda zegt welke kant ze op willen. Dat is in Europa ondergesneeuwd. Het homohuwelijk is daar een prachtig voorbeeld van. Staat voor staat, heel systematisch, consequent blijven volhouden, je niet van de wijs laten brengen en coalities sluiten. Ook in Texas en Oklahoma kunnen homo’s binnen nu en tien jaar trouwen. Dat is niet meer te stoppen. Het gaat nu echt heel snel, sneller dan ik tien jaar geleden had durven hopen. Ik zie het aan mijn eigen kinderen die rond de twintig zijn. Zij worden volwassen, hebben hun eigen overtuigingen. Ik vroeg ze een paar jaar terug: wat vinden jullie nou van het homohuwelijk? Dan keken ze me aan met zo’n blik van: pap, what the fuck. Waar hebben we het over? Ze vinden het prima. Maar dat de overheid daar iets mee zou moeten, is ze totaal vreemd.”

Het corrigerende vermogen zit niet bij het Congres, maar bij de bevolking dat via referenda zegt welke kant ze op willen

Bruist, borrelt, kookt

Charles Groenhuijsen in Washington DCFascinatie voor Amerika blijft Groenhuijsen altijd houden. Met een open blik kijkt hij de samenleving in die hij als correspondent in de jaren tachtig en vanaf 1996 nog eens tien jaar mocht verslaan. “Medio jaren tachtig was ik – vlak voordat ik correspondent werd – voor het eerst in Amerika. Vanaf de eerste dag dat ik er was, voelde ik me ontzettend thuis. De energie die het had en heeft, geweldig. Met vrienden reisde ik vanuit New York dwars door het land naar New Orleans en van daaruit naar Los Angeles en San Francisco. Een paar maanden later werd ik correspondent. Een land is leuk voor een correspondent als het bruist, borrelt en kookt. De tegenstellingen in Amerika zijn sinds die tijd niet veranderd, eerder toegenomen. Wat ik aan het correspondentschap mis, is dat me voortdurend overal mee mag bemoeien. Wat ik minder mis, is dat ik op de meest krankzinnige tijden uit mijn bed wordt gebeld met de vraag: kun je even dit of kun je even dat doen? Vakanties onderbreken, niet weg kunnen omdat er een aanslag is, zeven dag per week dienst; ik heb het meegemaakt. Ik zou wel wat meer in Amerika willen reizen. Vooral naar alles tussen de oost- of westkust in.”

Geen fan van Hillary

Hillary ClintonOndertussen blijft Groenhuijsen de ontwikkelingen in de VS op de voet volgen; 2016 belooft een spannend verkiezingsjaar te worden. Van Hillary Clinton is Groenhuijsen geen fan, zo betoogde hij al eerder in de Volkskrant. “Ik moet nog zien of Hillary kandidaat wordt. Het nog geen gelopen race. Er melden zich nu ook tegenkandidaten. Ik hoop ook nog op Bill de Blasio, burgemeester van New York. Hillary is, en geldt ook voor Bush, een politicus van de twintigste eeuw. En op je 69ste, zoals Hillary, beginnen aan het presidentschap, dat vind ik te oud. Reagan deed het ook en hield dat de eerste jaren vol op basis van zijn humor en optimisme, maar dat werd naar het einde toe ook steeds minder. De afbreekkans is te groot. Ik zie het om me heen gebeuren: tussen je 69ste en 77ste worden mensen echt oud. Je moet het niet meer willen. Eén van de argumenten voor mijn reserves: Hillaryhaat steekt eens in de zo veel de tijd de kop en is gewoon een ongeneeslijke ziekte. Hillary is yesterday’s news. Stel je voor dat zij straks tegenover Marco Rubio staat, die 25 jaar jonger is. Dat wordt een lastig verhaal. Je zag het in 2008 bij de debatten met John McCain; daar stond een oudere man tegenover een veel jongere, energieke Obama. Ik hoop op een 21-eeuwse kandidaat aan Democratische kant. Maar als ik de keuze zou hebben tussen Hillary en een Republikein, dan zou ik in het stemhokje voor Hillary kiezen. Maar op het stemformulier zou ik wel schrijven: shit, waarom jij?”

Hillary Clinton is, en dat geldt ook voor Jeb Bush, een politicus van de twintigste eeuw

Tweede vaderland

In 1996 verkaste Groenhuijsen met zijn gezin voor de tweede keer naar Amerika om voor de NOS correspondent te worden met het idee: we gaan voor vijf jaar. “Dat zijn er twintig geworden. Mijn kinderen en vrouw hebben het naar hun zin. Dus had ik na mijn afscheid bij de NOS zoiets van: dan ga ik wel een tijdje reizen tussen Nederland en Amerika. Ik heb geen idee wat de toekomst brengt. Ik sta sowieso altijd met één been in Amerika. Het is en blijft mijn tweede vaderland.”

Oh, Oh, Amerika. Charles Groenhuijsen. Uitgeverij Balans. Boek winnen? Kijk even op Facebook!


stanStan Bos (1982) bezocht alle 50 staten en herinnert zich zijn kennismaking met Amerika nog goed. “Je bent nog geen 21, dus geen alcohol voor jou, zei de douanier op Newark Airport. Eenmaal tussen de indrukwekkende wolkenkrabbers en na de eerste zenuwachtige dag, dacht ik: dit is mijn land! Amerika is een topland met topmensen! Vanwege de ruimte, afwisseling, natuur, steden en het toeren in de auto.” Stan heeft nog lang geen genoeg van Amerika. “Ik wil nog meer zien van staten waar ik al ben geweest en als correspondent een presidentsverkiezing verslaan.” Zijn drie favoriete staten: Oregon, Utah en Maine (“al is de keuze best lastig”). Favoriete plek: de National Mall in Washington DC. @StanSchrijft

Author: Gastschrijver

Share This Post On

Trackbacks/Pingbacks

  1. Charles Groenhuijsen vrolijk verbaasd over VS - […] hier voor het volledige […]

Submit a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

67 Flares Twitter 13 Facebook 54 Email -- 67 Flares ×