Frans Verhagen over de geschiedenis van Amerika

0 Flares 0 Flares ×

Met ‘Geschiedenis van de Verenigde Staten’ van Frans Verhagen verscheen er voor het eerst sinds de jaren tachtig een Nederlands standaardwerk over de historie van Amerika. Gastschrijver Stan Bos sprak met de Amerika-specialist over Jefferson en Hamilton, Vietnam, Nixon, zijn aversie tegen de Clintons, over de negentiende eeuw en Donald Trump. “Het kan altijd erger. Als Trump morgen dood neervalt, krijgen we vice-president Mike Pence.”

Frans Verhagen over de geschiedenis van Amerika

Wie met een Amerika-specialist praat over zijn boek over de geschiedenis van de Verenigde Staten kan niet om het heden heen. Frans Verhagen (63) is op zijn zachtst gezegd niet onder de indruk van de eerste tien maanden van het presidentschap van Donald Trump. “Hij ontwikkelt zich als een product van totale incompetentie. Dat zal niet veranderen. Trump heeft niet de kwaliteiten om een president te zijn die hij had kunnen zijn. Door zijn zege, na een botte, maar doeltreffende campagne, had hij een effectieve president kunnen zijn die het land kon veranderen.”

Donald Trump 

Volgens Verhagen had Trump de politieke hoofden in Washington DC tegen elkaar kunnen laten slaan. “Door Obamacare bij te stellen, een groot infrastructuurplan te maken of een serieus belastingplan te lanceren. Juist omdát hij een mandaat had dat totaal onverwacht was. Hij krijgt niets wezenlijks voor elkaar. Dat komt door zijn karakter en dat valt niet te repareren. Hopelijk gaat dat door tot de verkiezingsdatum in november 2020. Het kan altijd erger. Als Trump morgen dood neervalt, krijgen we vice-president Mike Pence. Ik heb liever een incompetente Republikein als Trump dan een Republikein – zoals Pence – die precies weet wat hij doet.”

Trump krijgt niets wezenlijks voor elkaar. Dat komt door zijn karakter en dat valt niet te repareren

Met de verkiezingswinst van Trump sloot Verhagen zijn nieuwe vuistdikke boek Geschiedenis van de Verenigde Staten ook af. Ruim dertig jaar geleden verscheen de laatste, Nederlandse editie over de historie van Amerika. Het was tijd voor iets nieuws. “In Nederland was er geen actuele geschiedschrijving van Amerika. Ik ben er al vanaf de jaren zestig mee bezig. Daarna studeerde ik rechten en sociologie. Bij het vak staatsrecht raakte ik onder meer geïnteresseerd in het Amerikaanse kiessysteem. Bovendien is er geen samenleving zo interessant als de Amerikaanse. Via Griekenland, Frankrijk en Canada belandde ik in Amerika en ging studeren op de Columbia University in New York. Eén van de beste universiteiten ter wereld en op het gebied van sociologie absolute top.”

Correspondent

Amerika liet hem nooit meer los. Van 1983 tot 1989 was Frans Verhagen correspondent voor diverse Nederlandse media in Washington, hij trouwde een Chinese/Amerikaanse, schreef verschillende boeken over het land en was jarenlang hoofdredacteur van het magazine Amerika. In zijn nieuwste boek beschrijft Verhagen Amerika als een land met een Januskop, met twee gezichten, meestal tegelijk opgezet. “Eigenlijk heeft Amerika meer gezichten dan twee. Er is iemand die een boek schreef en de Verenigde Staten opdeelde in negen landen. Logisch, want de Pacific Northwest heeft niets gemeen met het diepe zuiden. Vanwege het simpele feit dat dit één land is, impliceert al dat Amerika meerdere gezichten heeft.”

Vanwege het simpele feit dat het één land is, impliceert al dat Amerika meerdere gezichten heeft

Frans Verhagen maakt enkele vergelijkingen om zijn woorden kracht bij te zetten. Jefferson tegen Hamilton, de stad tegen het platteland, de democratie tegen de elitaire manier van besturen, het evangelisch conservatisme tegenover het libertaire denken, de progressieven in Californië tegen de conservatieven in Kansas of Oklahoma. “Dat maakt het land interessant”, betoogt Verhagen, “maar het kan altijd ontploffen. Het zou kunnen dat we op weg zijn daar naartoe. Het is niet vanzelfsprekend dat Amerika aan elkaar blijft hangen. Dat baart me de meeste zorgen.” Het presidentschap van Trump heeft daar volgens Verhagen niets mee te maken. “Hij is wat mij betreft meer het symptoom dan de oorzaak. Dat Trump is gekozen – in plaats van Hillary Clinton, die alles fout deed wat ze fout kon doen – is de belichaming van de tegenstellingen in Amerika.”

Negentiende eeuw

Een periode die Verhagen zelf het meeste boeit, is de negentiende eeuw. Die is volgens hem veel interessanter dan veel mensen denken. Verhagen ziet daarin alle aspecten die van Amerika Amerika maken. “De democratie onder Andrew Jackson wordt uitgebreid, het land wordt in letterlijke zin uitgebreid met meer staten, de westkust wordt bereikt met spoorlijnen, de burgeroorlog wordt gevochten om er een eenheid van te maken, er komt een zekere mate van een verzorgingsstaat. Alles zit in die negentiende eeuw.”

Alles zit in de negentiende eeuw. De democratie onder Andrew Jackson wordt uitgebreid, de westkust wordt bereikt met spoorlijnen

Van andere tijdvakken vindt Verhagen de jaren zestig het meest interessant. “Omdat die tot op de dag van vandaag doorwerken. Evangelische kiezers ontwikkelden zich in die tijd tot politieke dieren, Richard Nixon speelde in op de tegenstelling tussen de kusten en het zuiden, de racisten stapten over naar de Republikeinse partij. Wat mij betreft een onderschatte periode.” Volgens Verhagen waren de jaren zestig heel bepalend voor het Amerika van nu. Segregatie leidde tot burgerrechten, met de opstanden in de grote steden als gevolg. ,,De arrogantie van het naoorlogse Amerika leidde tot de oorlog in Vietnam. Je kunt geen stukken uit de geschiedenis van Amerika halen en die geïsoleerd bekijken.”

Robert F. Kennedy

Verhagen gelooft niet dat Robert F. Kennedy – de broer van de vermoorde president John F. Kennedy – het tot het hoogste ambt had geschopt, als hij in juni 1968 niet was vermoord. “RFK zou niet hebben gewonnen. Nixon zou in 1968 dezelfde campagne hebben gevoerd. Een progressief als Kennedy zou dat ook niet tegenhouden. Hij zou ook geen gebruik kunnen maken van de belofte die zijn broer was. Ik geloof niet in die Camelot-flauwekul. RKF is de hemel ingeschreven als niet ingeloste belofte.”

Robert F. Kennedy zou niet hebben gewonnen in 1968. Hij is de hemel ingeschreven als niet ingeloste belofte

Wat in het gesprek met Verhagen ook naar voren komt, is zijn aperte afkeer van Bill en Hillary Clinton. “Bill Clinton is een paar jaar ouder dan ik, maar onze generatie kreeg op 20 januari 1993 de macht in handen. Hij kreeg de kans om iets van de idealen van de jaren zestig om te zetten in beleid. Maar wat gebeurt er? Er zit een ongedisciplineerde jerk die zijn tweede termijn compleet vergooit, omdat hij zijn broek niet kan aanhouden bij een stagiaire. Dan ben je toch kierewiet als je denkt dat je daarmee wegkomt? Het begon al met de fout om Hillary de gezondheidszorg te laten hervormen. Ook bleek dat hij niets had geleerd van de fouten van zijn laatste Democratische voorganger, Jimmy Carter. Hij maakte ze opnieuw.”

Teleurstelling in Bill Clinton

Verhagen raakte diep teleurgesteld in Bill Clinton. “Hij was één van de meest intelligente personen in het Witte Huis, maar bracht weinig tot stand.” Ook Hillary en haar politieke loopbaan kunnen op weinig sympathie rekenen bij Frans Verhagen. “De Clintons stralen uit dat ze een speciale soort zijn voor wie speciale regels gelden. En dat mensen dat moeten herkennen. Alle schandalen bij de Clintons hebben hetzelfde patroon. Het begint met iets kleins en vervolgens zeggen ze: ‘Het is niet gebeurd’. Daarna is het: ‘Maar het is legaal’. Pas als het niet meer valt te ontkennen, geven ze het toe.”

Bill Clinton vergooide zijn tweede termijn, omdat hij zijn broek niet kon aanhouden bij een stagiaire

“Hillary deed precies hetzelfde tijdens haar campagne. Het e-mailschandaal was helemaal geen schandaal en had ze zo kunnen wegwerken. Dat pakte ze helemaal verkeerd aan, maar het begon al dat ze nooit kandidaat had moeten zijn. Ze realiseerde zich niet hoezeer de Clintons worden gehaat door een groot deel van Amerika. Door opnieuw kandidaat te zijn, blokkeerde ze bovendien een hele generatie van nieuwe politici. Daardoor schiep ze de ruimte voor de niet-Democraat Bernie Sanders als haar tegenstander.”

Verdeeld Amerika

Dus zijn we weer terug bij Trump. Dat hij in het Witte Huis zit, is volgens Verhagen het gevolg van de kandidatuur en zwakke campagne van Clinton. Komt het nog goed met de Democratische partij na het Obama-tijdperk? “Ik denk dat Obama na Lyndon Johnson de meest capabele president was met Obamacare, de Iran Deal, de opening naar Cuba, het terugdraaien van belastingverlagingen voor de rijken van kleine Bush en het oplossen van de economische crisis met een groot stimuleringspakket. Er is nu een sterke trend naar rechts en links, versterkt door Bernie Sanders. Voor een Democraat wordt het de grote uitdaging die twee aan elkaar te knopen.” Verhagen eindigt zijn boek met de vraag of Amerika de verdeeldheid te boven komt. Wat hij daar zelf van verwacht? “Ik ben daar pessimistisch over en houd mijn hart vast.”


Wij verloten twee exemplaren van het boek ‘Geschiedenis van de Verenigde Staten’. Hou onze Facebookpagina in de gaten!


stanStan Bos (1982) bezocht alle 50 staten en herinnert zich zijn kennismaking met Amerika nog goed. “Je bent nog geen 21, dus geen alcohol voor jou,” zei de douanier op Newark Airport. Eenmaal tussen de indrukwekkende wolkenkrabbers en na de eerste zenuwachtige dag, dacht ik: dit is mijn land! Vanwege de ruimte, afwisseling, natuur, steden en het toeren in de auto.” Stan heeft nog lang geen genoeg van Amerika. “Ik wil nog meer zien van staten waar ik al ben geweest en als correspondent een presidentsverkiezing verslaan.” Zijn drie favoriete staten: Oregon, Utah en Maine (“al is de keuze best lastig”). Favoriete plek: de National Mall in Washington DC. @StanSchrijft

Author: Gastschrijver

Share This Post On

Submit a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

0 Flares Twitter 0 Facebook 0 Email -- 0 Flares ×