Hidden Figures: vrouwen en Amerika’s Space Race

0 Flares 0 Flares ×

Wie denkt aan NASA, denkt aan Neil Armstrong en Buzz Aldrin. Met name mannelijke astronauten kregen altijd veel erkenning voor hun werk bij de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie. De bijdrage van een grote groep (zwarte) vrouwen bleef grotendeels buiten beschouwing. Tot nu. Een mooie bijdrage van gastschrijfster Els Hekkenberg over de Hidden Figures, de vrouwen aan de basis van Amerika’s Space Race.

Hidden Figures: vrouwen en Amerika’s Space Race

Schrijfster Margot Lee Shetterly wilde de spotlights zetten op het verhaal van Katherine Johnson, Dorothy Vaughan en Mary Jackson en de vele andere (vaak donkere) vrouwen die met hun rekenkracht bijdroegen aan de eerste ruimtemissies in Amerika. Haar boek Hidden Figures, The Untold Story of the African-American Women Who Helped Win the Space Race, werd al verfilmd voordat het goed en wel af was. Het vertelt het verhaal van Johnson en haar tijdgenoten, die met lineaal, potlood en een indrukwekkende wiskundeknobbel de uitersten van ons bezoek aan de ruimte én de mensenrechten beetje bij beetje verschoven. Ze werden onderworpen aan sexisme én racisme, maar streden voor hun zaak en veranderden de Amerikaanse ruimtevaartwereld voorgoed.

hidden figures

Hoe kwamen deze vrouwen bij NASA terecht?

hidden figuresIn 1943 was er een tekort aan engineers en wiskundigen (de ‘human computers’) bij de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie, omdat veel mannen in de Tweede Wereldoorlog aan het front streden. Zoals veel Amerikaanse organisaties in die tijd, begonnen ze daarom met het aannemen van vrouwelijke werkkrachten. Zij verzorgden – nog met pen en papier of met slechts gelimiteerde computers – de rekenkracht die NASA nodig had om de ruimte te verkennen.

Na de oorlog bleven veel vrouwen aan het werk. Tussen 1943 en 1980 waren in totaal zo’n duizend vrouwen betrokken bij het human computer program, waaronder tachtig zwarte vrouwen.

These women were let loose in this new field…The men saw the computer work as tedious, but the women saw an opportunity to prove themselves. – Auteur Margot Lee Shetterly

In haar boek beschrijft auteur Margot Lee Shetterly de geschiedenis van drie van deze zwarte vrouwelijke wiskundigen, die een grote bijdrage leverden aan de Amerikaanse winst in de space race. Shetterly interviewde een aantal van hen, sprak met hun familieleden en dook in NASA’s archieven.

Amerika’s Space Race en de rol van de vrouwen: wat bereikten ze?

De wiskundigen droegen bij op verschillende vlakken: zo hielpen ze met het ontwerpen van de bommenwerpers die in de Tweede Wereldoorlog werden ingezet en calculeerden ze de ontwikkelingen van de Bell X-1, het eerste bemande vliegtuig dat in 1947 door de geluidsbarrière ging. Maar hun grootste bijdrage was het werk in de ruimtevaart. Nadat de Russen in 1957 de Sputnik-satelliet lanceerden, zette Amerika vol in op hun ruimtevaartprogramma.

De vrouwelijke wiskundigen werkten in Langley (nu bekend van de CIA) aan communicatiemiddelen en kalibreerden vluchten, zoals die van Alan Shepard, de eerste Amerikaan in de ruimte, en John Glenn, de eerste Amerikaan die in een baan om de aarde reisde. Ze rekenden mee aan de maanlanding en hielpen bij de reddingsmissie van Apollo 13.

Wie waren deze menselijke computers?

hidden figures

Katherine Johnson

De vrouwen die in Shetterly’s boek het meeste aandacht krijgen, zijn Katherine Johnson, Mary Jackson en Dorothy Vaughan. De hoofdrol gaat uit naar Johnson, die voor de grootste doorbraken heeft gezorgd.

Katherine Johnson moest van ver komen: ze was een genie, maar ook een vrouw en zwart in de jaren zestig in Amerika. Volharding was nodig, niet alleen van Johnson zelf. Haar vader was erop gebrand om zijn kinderen naar school te kunnen sturen. Ze reden bijna 200 kilometer naar haar middelbare school.

Haar vaders vastberadenheid wierp zijn vruchten af. Kathrine sloeg al snel klassen over en slaagde op haar veertiende. Dankzij hun gezamenlijke doorzettingsvermogen, en een ongelofelijk wiskundig talent, ontwikkelde Kathrine zich verder. Ze was op haar achttiende al afgestudeerd in wiskunde en Frans.

Zoals veel hogeropgeleide zwarte vrouwen in die tijd, belandde ze voor de klas. Toen familieleden haar in 1952 wezen op een programma bij de ruimtevaartorganisatie, verhuisde de familie zodat Kathrine haar droom kon waarmaken. Ze startte bij NASA in 1953, toen er nog geen computers waren zoals we ze nu kennen.

Johnson berekende de baan voor de maanlanding 

Johnson bereikte de functie van sectiehoofd en berekende de baan voor de maanlanding. Ze berekende ook zaken voor vluchten van de beroemde astronauten Shepard en Glenn. Het verhaal gaat dat Glenn zijn ruimtevaartuig niet in wilde gaan voordat ‘the girl’, waarmee hij naar Johnson verwees, de berekeningen van mannelijke programmeurs had gecontroleerd.

Met haar backup-plan konden de Apollo 13-astronauten aan de hand van de sterren een veilige route berekenen, toen de computers aan boord uitvielen. Toen in 1962 computers zoals we ze nu kennen werden ingezet, werden de dames er toch nog bijgehaald om de resultaten te verifiëren.

Ze schreef wetenschappelijke artikelen, werkte aan het space shuttle-programma en maakte plannen voor een missie naar Mars. In 1986 ging ze met pensioen. Twee jaar geleden kreeg Johnson de Presidential Medal of Freedom uit handen van president Barack Obama, omdat ze de weg had gebaand voor vele (donkere) vrouwen in wetenschappelijke technische beroepen. In 2016 opende NASA in Virginia de Katherine G. Johnson Computational Research Facility in haar naam, 55 jaar nadat Alan Shepard veilig de ruimte in was geweest.

Meer interviews met Kathrine Johnson vind je onder andere hier.

Nu ook verfilmd

Het verhaal van de dames uit bovenstaand artikel wordt waarschijnlijk in maart in Nederland uitgebracht als film. Onder de naam Hidden Figures wordt het (ietwat ‘geromantiseerde’, natuurlijk) verhaal verteld van drie van de zwarte dames die de berekeningen deden die ten grondslag lagen aan de eerste ruimtemissies van NASA. De drie vrouwen worden in de film gespeeld door Taraji P. Henson, Octavia Spencer en Janelle Monáe.

Meer weten?

Naast Mary Shetterly’s boek Hidden Figures is een vergelijkbaar boek over het onderwerp gepubliceerd: Rise of the Rocket Girls: The Women Who Propelled Us, from Missiles to the Moon to Mars van Nathalia Holt. Een interview met de schrijfster vind je hier.


hidden figuresEls Hekkenberg (1986) is freelance journalist en communicatiestrateeg. Haar fascinatie in Amerika resulteerde in een masterdiploma Amerikanistiek. Ze mag inmiddels negentien staten van haar lijstje strepen, waarbij naast toeristische hoogtepunten ook vaak wat onbekendere oorden aangedaan worden. Maar na een aantal roadtrips door Amerika is het besef wel ingezonken: “You ain’t seen nothing yet”. En daarom zal er altijd een volgende reis op de planning staan. Op Twitter: @elshekkenberg

Author: Gastschrijver

Share This Post On

Submit a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

0 Flares Twitter 0 Facebook 0 Email -- 0 Flares ×