Olympische Spelen en Amerika: 10x onvergetelijk

0 Flares 0 Flares ×

De Olympische Spelen in Rio de Janeiro (5-21 augustus) naderen. Amerika is nog altijd het land dat sinds de invoering van het traditierijke sportevenement in 1896 de meeste medailles veroverde (2684, waarvan 1073 goud) en ook nu zal het land weer zijn stempel drukken als grootmacht. Wij nemen je in vogelvlucht mee door de geschiedenis van de zomervariant. De Olympische Spelen en Amerika: tien onvergetelijke gebeurtenissen! 

Olympische Spelen en Amerika: 10x onvergetelijk

1. Knotsgekke toestanden in Saint Louis (1904) 

Anthropology-Days

De schandalige Anthropology Days

Laten we bij het begin beginnen. De Olympische Zomerspelen werden voor het eerst gehouden in 1896 in Athene en zijn daarmee een stukje ouder dan de Winterspelen, waarvan de eerste editie in 1924 plaatshad in het Franse Chamonix. Amerika mengde zich al snel om het gastheerschap, want al bij de derde editie in 1904 fungeerde de stad Saint Louis (Missouri) als decor. In meerdere opzichten gedenkwaardig. Zo was het aanvankelijk de bedoeling dat Chicago de organisatie op zich zou nemen, maar omdat Saint Louis al voorbereidingen had getroffen voor een grote wereldexpositie in diezelfde zomer – de Louisiana Purchase Exposition – kozen de organisatoren voor die stad.

De Zomerspelen van 1904 staan nog altijd te boek als zeer controversieel. Vanwege de hoge kosten en lange reis bleven veel naties thuis; slechts twaalf landen deden mee. Dat had qua resultaten nogal scheve verhoudingen tot gevolg. Van de in totaal 630 deelnemende atleten kwamen er 523 uit de VS. Amerika won, weinig verrassend, 239 medailles.

De Spelen duurden ook extreem lang. Tegenwoordig zo’n twee weken, maar in Saint Louis waren er ruim vijf maanden nodig voor alle onderdelen. Wat niet veel mensen weten, is dat er tijdens de Spelen van 1904 nog een apart tweedaags evenement was voor etnische minderheden; beter bekend als de Anthropology Days. Kleurlingen, Filippino’s, indianen, negers, Turken, Syriërs en andere onderdrukte rassen en volksstammen namen het bij dit vreemde nevenevenement tegen elkaar op. Het doel was om de atletische superioriteit van het geciviliseerde blanke ras aan te tonen. Het was, zacht uitgedrukt, niet bepaald America’s finest hour.

2. Zwarte Amerikaan wint goud met Adolf Hitler op tribune (1936)

In dit rijtje mag Jesse Owens aJesse Owensbsoluut niet ontbreken. De Afro-Amerikaanse atleet, geboren in Alabama als kleinzoon van slaven, deed mee aan de beruchte Olympische Zomerspelen van 1936 in Berlijn, waar Adolf Hitler een paar jaar eerder de macht had gegrepen. Owens blies zijn tegenstanders omver en won goud bij de honderd meter sprint (het koningsnummer), de tweehonderd meter, het verspringen (zijn record van 8.13 meter zou 25 jaar blijven staan) en de estafette.

Hitler zag het met lede ogen aan en volgens de overlevering zou hij geweigerd hebben Owens’ hand te schudden. De terugkeer in Amerika werd niet wat Owens ervan had verwacht. De Duitsers waren niet blij met zijn prestaties, maar in zijn geboorteland was enige respect ook ver te zoeken.

 “When I came back to my native country, after all the stories about Hitler, I couldn’t ride in the front of the bus. I had to go to the back door. I couldn’t live where I wanted. I wasn’t invited to shake hands with Hitler, but I wasn’t invited to the White House to shake hands with the president, either.”

Maar in 1976 volgde toch nog een stukje gerechtigheid voor Owens, toen president Gerald Ford hem de Presidential Medal of Freedom toekende. In 2016 verscheen er een film over Owens en zijn bijzondere prestatie; Race. Stephan James vertolkt hierin de rol van Owens. De regie is van Stephan Hopkins. Bekijk hier de trailer. Het bleef voor Owens overigens bij één deelname aan de Olympische Spelen. Hij overleed na een ziekbed in 1980 op 66-jarige leeftijd in Arizona.

3. Toekomstig bokslegende doet van zich spreken in Rome (1960)

De Zomerspelen van 1960. De Poolse bokser Zbigniew Pietrzykowski, meervoudig Europees kampioen, plaatst zich voor de finale in de categorie halfzwaargewicht, de op één na zwaarste gewichtsklasse (tot 81 kilogram). Tegenover hem in de eindstrijd van 5 september staat ene Cassius Marcellus Clay, een achttienjarige Amerikaan uit Kentucky. Clay wint de partij, vestigt zijn naam in de bokswereld en zou later een legende worden, alleen wel onder een andere naam; die van Muhammad Ali. Toen Clay zich in 1964 tot de islam bekeerde, koos hij voor een naamsverandering. Bekijk deze prachtige videobeelden van de bokspartij in 1960. Mooi ook is dit interview in NRC met Yvon Becaus, een tamelijk onbekende Belg die in 1960 sneuvelde tegen Clay.

Clay wins 1960 gold

Ali, zoals bekend, werd later meerdere malen wereldkampioen boksen in het zwaargewicht. Het bleef bij één Olympische Spelen voor hem, al zou dat geen belemmering vormen voor zijn latere grootsheid. Ali, bij wie in 1984 Parkinson werd geconstateerd, zagen we later nog wel terug bij de openingsceremonie van de Zomerspelen van 1996 (bekijk video) in Atlanta en bij de laatste editie in 2012 te Londen (bekijk video). Ontroerende beelden. Ali was een groot sportman met een misschien nog wel grotere persoonlijkheid. Hij overleed op 3 juni 2016, waarna wij dit artikel schreven over The Greatest.

4. Zwemwonder en gijzelingsdrama (1972)

De naam is Spitz, Mark Spitz. Een wonder in het water, met ‘de vlinder’ als één van zijn geuzennamen – de vlinderslag was namelijk zijn specialiteit. Dat bewees de zwemmer uit Californië op de Spelen van 1968 in Mexico-Stad met twee keer goud. Een prachtige prestatie, maar het bleek slechts de prelude op wat vier jaar later kwam. Bij de Zomerspelen in München presteerde Spitz het om liefst zeven (!) gouden plakken in de wacht te slepen op de verschillende zwemonderdelen. En élke gouden medaille koppelde hij aan een wereldrecord. Tot 2008 bleef het record van zeven gouden medailles voor één sporter tijdens één Spelen overeind.

Mark Spitz 1spitz.Final_CdtBlQoW0AAH0FX

De zevenklapper van Spitz werd overschaduwd door die verschrikkelijke gebeurtenis van 5 september 1972; toen Palestijnse terroristen het Olympische dorp binnendrongen, het appartement van de Israëlische atleten bestormden en een coach en gewichtheffer doodschoten. Negen andere Israëliërs werden gegijzeld, maar kwamen bij een mislukte reddingspoging ook om het leven. De Spelen van 1972, die Berlijn 1936 moesten doen vergeten, gingen door nadat het programma voor een dag was opgeschort.

5. De boycot van het Rode Gevaar (1980) 

De Olympische Spelen van 1980 in Moskou waren de Spelen waar Amerika schitterde op een andere manier: door afwezigheid. Wegens de inval van de Sovjet-Unie in Afghanistan stelde president Jimmy Carter een ultimatum; de Russen moesten zich terugtrekken, anders zou de VS de Spelen aan zich voorbij laten gaan. Hetgeen ook gebeurde. Tientallen landen volgden het voorbeeld van de Amerikanen. Nederland deed wel mee, al liet het de openingsceremonie schieten. Vier jaar later, bij de Zomerspelen van 1984 in Los Angeles, lieten de Russen verstek gaan.

6. Los Angeles & Carl Lewis: een gouden combinatie (1984)

Olympische Spelen en Amerika: 10x onvergetelijk

Team Amerika bij de openingsceremonie in 1984.

Na 1932 was Los Angeles in 1984 voor de tweede keer het Olympisch decor. Carl Lewis werd de gevierde man. De atleet uit Alabama, voor wie het de eerste Spelen was, trad in de voetsporen van Jesse Owens met vier keer goud. En dat in eigen land. Een nieuwe Amerikaanse sportheld was geboren. Ook in 1988 (Seoul), 1992 (Barcelona) en 1996 (Atlanta) stond Lewis op de hoogste trede. De snelheidsduivel werd door het Internationaal Olympisch Comité (IOC) verkozen tot Sportman van de Eeuw en door het Amerikaanse blad Sports Illustrated tot Olympiër van de Eeuw.

Eerste vrouwenmarathon; Amerikaanse zwalkend over finish

Carl Lewis wint de 100 meter. Fotograaf: TOMMY HINDLEY

In 1984 werd tevens de eerste Olympische vrouwenmarathon gehouden, met de Amerikaanse Joan Benoit als winnares. Opmerkelijker misschien nog wel was de finish bij diezelfde marathon van Gabriela Andersen-Schiess. Deze atlete uit Zwitserland was al in de jaren zestig naar de VS verhuisd en getrouwd met een Amerikaan, waardoor zij een dubbele nationaliteit kreeg. Bij wedstrijden bleef zij echter voor Zwitserland uitkomen, dus ook in 1984. Haar marathondeelname in LA zal ze nooit vergeten. Compleet uitgeput en uitgedroogd liep Andersen-Schiess de sintelbaan van het stadion op. Rechtop lopen ging niet meer, maar ze haalde de eindstreep, waarna drie officials haar letterlijk opvingen. Bekijk de bizarre beelden.

Wij bezochten Los Angeles Memorial Coliseum in 2011. De poort was dicht, maar we kwamen binnen!

7. Dream Team: NBA-sterren geven galavoorstelling (1992)

Dream TeamAls er één land op een onderdeel domineerde tijdens de Zomerspelen van 1992 in Barcelona, dan was het Amerika bij het basketbal. Voor het eerst deden actieve spelers uit de prestigieuze NBA-competitie mee aan de Olympiade. Het gevolg; de VS verscheen met de crème de la crème van het topbasketbal in Spanje, waar het elk land genadeloos zijn wil oplegde. Ook niet gek natuurlijk; bondscoach Chuck Daly had in zijn twaalfkoppige selectie de beschikking over Michael Jordan, Scottie Pippen (Chicago Bulls), Larry Bird (Boston Celtics), Karl Malone, John Stockton (Utah Jazz), Magic Johnson (Los Angeles Lakers), Chris Mullin (Golden State Warriors), Charles Barkley (Phoenix Suns), Clyde Drexler (Portland Trail Blazers), Patrick Ewing (New York Knicks), David Robinson (San Antonio Spurs) en Christian Laettner (Duke Blue Devils). Gasten die stuk voor stuk in de hoogtijdagen van hun carrière zaten.

Bondscoach Daly zei ooit:

It was like Elvis and the Beatles put together. Traveling with the Dream Team was like traveling with 12 rock stars.

Michael JordanMoeite had het Dream Team niet om de finale te bereiken; tegenstanders werden met een gemiddeld verschil van 44 (!) punten opzij gezet. In de eindstrijd moest ook Kroatië eraan geloven. Het Olympisch goud werd gewoon even opgehaald. Thuy Nguyen uit Gouda, een trouwe volger van USA365.nl, was als tienjarig jochie aanwezig bij die beruchte basketbalfinale in Barcelona. Een cadeau van zijn vader. Nguyen zal het nooit meer vergeten.

“De ambiance was fantastisch. Ik zat aan de lange zijde, tegenover de kant van de dug-outs. Ik keek zo tegen de Amerikaanse bank aan. Spannend was de wedstrijd niet, maar het was een spektakel. Michael Jordan zette tegenstanders gewoon voor lul. Maar ik heb ook genoten van spelers als Bird, Stockton, Pippen; ook allemaal grootheden. Ik ben blij dat ik dit heb mogen meemaken.”

8. Michael Phelps: God in het water (2008)

Phelps

Vreugde-explosie tijdens de Spelen in 2008.

Superman. Magical. The King. The Dolphin. The Fish. The Phenomenon. Omroep ABC kwam in augustus 2008 superlatieven te kort om te beschrijven wat zwemmer Michael Phelps uit Amerika zojuist had geflikt in Beijing. Acht gouden medailles. Tijdens één Olympische Spelen. Voor één sporter. Phelps zette de sportwereld en zijn thuisland op stelten, pakte het record van Mark Spitz af (zie hierboven) en verwierf zich een plekje tussen de mondiale sportelite. Als vijftienjarige deed Phelps al mee tijdens de Zomerspelen in Sydney (2000) en in 2004 (Athene) veroverde hij zijn eerste goud. Ook in 2012 (Londen) keerde de Amerikaan niet zonder goud huiswaarts.

Recordhouder

Phelps is met 22 medailles (18 goud, 2 zilver, 2 brons) de meest gedecoreerde Olympiër aller tijden. Na te zijn gestopt, kondigde hij in maart 2016 zijn comeback aan na een schorsing wegens rijden onder invloed. Mogelijk zien we hem in Rio terug. Het zou wat zijn.

9. Doping; helden vallen van voetstuk (2007 & 2013)

Doping. Tja. De Russische atleten ontbreken in Rio de Janeiro na een schorsing van de internationale atletiekfederatie (IAAF). Dit vanwege het grote dopingschandaal dat vorig jaar naar buiten kwam. Maar ook de Amerikanen kunnen er wat van. Drievoudig Olympisch kampioene Marion Jones was de grote ster van Sydney (2000), maar in 2007 bekende zij doping te hebben gebruikt. Ze moest haar drie gouden en twee bronzen medailles inleveren. Ook Carl Lewis (zie hierboven) bleek te hebben gebruikt, maar hij kwam ermee weg.

Wielrenner Lance Armstrong; do we need to say more? De Texaan is natuurlijk vooral bekend vanwege zijn Tour de France-verleden, maar in 2000 deed hij mee aan een tijdrit op de Olympische Spelen. Het leverde hem brons op, maar die medaille moest hij inleveren. Tyler Hamilton, oud-ploeggenoot van Armstrong, volgde een soortgelijk traject na zijn goud bij de Olympische tijdrit in 2004. Voor wie meer wilt weten over het dopinggebruik van bovengenoemde renners; lees het boek The Secret Race! Sluiten we af met de Amerikaanse atleet Tyson Gay (zilver 2012). Ook hij liep tegen de lamp en werd gestript van zijn eremetaal.

10. Tienkamper gaat verder als vrouw (2015)

Caitlyn Jenner is een Amerikaanse tv-persoonlijkheid, afkomstig uit New York. Caitlyn deed twee keer mee aan de Olympische spelen (1972 en 1976); als man. Caitlyn werd namelijk geboren als Bruce Jenner en hij veroverde in 1976 (Montreal) Olympisch goud op het onderdeel tienkamp. Jenner werd een sporticoon. Na zijn sportcarrière richtte hij zich onder meer op acteren, produceren en schrijven. Hij verscheen in de reality-show Keeping Up with the Kardashians. In 2015 kondigde Jenner aan dat hij zich liet ombouwen tot vrouw, met als nieuwe naam Caitlyn.

Author: Mike Boeschoten

Share This Post On

Submit a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

0 Flares Twitter 0 Facebook 0 Email -- 0 Flares ×