De oorsprong van de Kerstman

0 Flares 0 Flares ×

Je hebt het vast wel eens meegemaakt: iemand denkt je tijdens kerst een origineel weetje te vertellen. “De Kerstman is bedacht door Coca-Cola!” Of misschien iets genuanceerder: “De Kerstman dankt zijn rode kleren aan Coca-Cola!” Niets is minder waar. Gastschrijfster Els Hekkenberg deed een feestelijke fact-check en vond uit dat zelfs Coca-Cola het tegendeel bevestigt.

De oorsprong van de Kerstman

Thomas Nast

kerstman
Thomas Nast, 1881, tekening van “Merry Old Santa Claus”. C: Thomas Nast via Wikimedia Commons

De oorsprong van de Kerstman zoals ‘ie nu in Amerika overal te zien is, ligt waarschijnlijk bij cartoonist Thomas Nast. Aan het einde van de negentiende eeuw was hij een van de beroemdste tekenaars van de Verenigde Staten. Dat maakte hem in een tijd waar fotografie nog zeldzaam was en veel mensen niet konden lezen, erg invloedrijk. Hij maakte vele illustraties, waaronder voor het blad Harper’s Weekly.

Thomas Nast begon in de jaren 1880 met het tekenen van de kerstman en heeft dit zo’n dertig jaar volgehouden. Zijn eerste tekening komt waarschijnlijk uit 1881, waar de kerstman met een dikke buik, een handvol speelgoed en een pijp is afgebeeld. In 1863 tekende hij een ietwat gezette man met een lange witte baard op een slee. Wel met dikke winterjas, maar nog in stars and stripes-patroon. Uiteindelijk koos Nast voor een donkerrode kleur voor Santa’s pak, de kleur die nu nog bijna overal gebruikt wordt.

Jolly Santa

kerstman
Thomas Nast, 1863, cover van Harper’s Weekly. C: Thomas Nast, via Wikimedia Commons.

De Kerstman had in de late jaren van de negentiende eeuw en het begin van de twintigste eeuw nog uiteenlopende verschijningen: soms was hij een lange, slanke man, soms een beetje een enge elf, en soms een vrolijke dikkerd. Hij heeft bisschopsgewaden aangehad en dierenhuiden als een jager van de Noordpool. Hoewel Coca-Cola niet claimt Santa zoals we ‘m vandaag de dag kennen, te hebben bedacht, geven ze wel aan dat ze een grote rol hebben gespeeld in het populair maken van het beeld van de grote, vriendelijke jolly Santa. Zij stellen dat het beeld dat illustrator Haddon Sundblom in 1931 voor hun advertenties maakte, daar sterk aan bij heeft gedragen.

Toch niet ‘always Coca Cola’

kerstman
Reclame voor Coca Cola in Nazareth. C: Hoshvilim, via Wikimedia Commons.

Cola geeft zelf toe dat het hen goed uit kwam dat de kerstman al regelmatig met een rode jas werd afgebeeld, omdat dat mooi bij hun logo paste. Het is dus niet zo dat de kerstman van Cola een rode jas kréég. Ook het beeld was niet uniek: tekeningen van kerstmannen met grote, volle baarden, met rode pakken en rode mutsen met bontranden en grote zwarte riemen bestonden al jaren. Sundblom zelf gaf aan dat hij geïnspireerd was door een gedicht uit 1822 van Clement Clark Moore, dat ‘A Visit from St. Nicholas’ heet.

Omdat de vriendelijke, gezellige dikkerd nu breed verspreid werd én in goede aarde viel, bleef de tekening van Sundblom hangen en lijken veel kerstmannen vandaag nog op zijn voorstelling van een legende. Populair gemaakt door Coca-Cola, dat kun je wel zeggen. Maar bedacht: dié eer is nét te groot.


kerstmanEls Hekkenberg (1986) is freelance journalist en communicatiestrateeg. Haar fascinatie in Amerika resulteerde in een masterdiploma Amerikanistiek. Ze mag inmiddels negentien staten van haar lijstje strepen, waarbij naast toeristische hoogtepunten ook vaak wat onbekendere oorden aangedaan worden. Maar na een aantal roadtrips door Amerika is het besef wel ingezonken: “You ain’t seen nothing yet”. En daarom zal er altijd een volgende reis op de planning staan. Op Twitter: @elshekkenberg

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

0 Flares Twitter 0 Facebook 0 Email -- 0 Flares ×